Skip to content

Zonneveld Trekweg-A6

Mogelijk zonneveld tussen Trekweg en A6

Gemeente Almere en het Rijksvastgoedbedrijf onderzoeken of het mogelijk is zonne-energie op te wekken in het gebied tussen de Trekweg en de A6 in Almere Buiten, tegenover de Eilanden- en Stripheldenbuurt. Op deze website vindt u de basisinformatie.

Veelgestelde vragen

A. Waarom zonnevelden binnen de gemeentegrenzen?B. Waarom onderzoeken we juist op deze locatie of een zonneveld mogelijk is?C. Hoe verlopen besluitvorming, communicatie en participatie over dit zonneveld? D. Wat zijn de effecten van dit zonneveld op de omgeving? E. Wat zijn de kosten en wat zijn de baten? F. Overige informatie over het Zonneveld
01. Wat is en doet een zonneveld?

Een zonneveld is een veld met zonnepanelen. Ook wel zonnepanelenveld, zonneweide of zonnepark genoemd. Elk zonnepaneel of ‘fotovoltaïsch’ paneel, kortweg PV-paneel, is een paneel dat zonne-/lichtenergie omzet in bruikbare elektriciteit. Dat gebeurt via een groot aantal fotovoltaïsche cellen op elk paneel. De zonne-energie die zo wordt opgevangen is een vorm van duurzame energie. De bekendste verschijningsvorm van zonnepanelen is in een metalen omlijsting. De zonnepanelen zijn verbonden met transformatoren (elektrische spanning-omvormers) en aangesloten op het elektriciteitsnet.

Een zonnepaneel is geen zonnecollector. Deze is op een ander principe gebaseerd, namelijk opwarming van (meestal) stromend water. Een voorbeeld van zo een veld is het zoneiland bij de Noorderplassen in Almere. 

02. Wat is duurzame energie?

Duurzame energie, hernieuwbare energie of groene energie is energie waarde mensheid voor onbeperkte tijd over de bron van de energie kan beschikken en die, door het gebruik ervan, niet schadelijk is voor het leefmilieu en de mogelijkheden voor toekomstige generaties. Vormen van duurzame energie zijn bijvoorbeeld zonne-energie, windenergie en aardwarmte.

Fossiele brandstoffen zoals kolen en gas zijn geen duurzame en hernieuwbare bronnen. De fossiele brandstoffen raken namelijk op den duur op. Bovendien vult de uitstoot van onder andere koolstofdioxide (CO2) de atmosfeer waardoor het klimaat verandert.

03. Heeft Almere binnen de eigen gemeentegrenzen al zonnevelden?

Zoneiland Almere

Zoneiland Almere bij Noorderplassen-West (Almere Stad) op 7.000 m2 gemeentegrond werd in het jaar 2000 opgeleverd en was het eerste zonnecollectoren-veld in Nederland. Het is volgens onze definitie geen zonneveld, omdat hier geen zonnepanelen staan die elektriciteit opwekken.

Zoneiland Almere zet via 520 collectoren zonlicht om in warm water voor de verwarming, kranen en douches van woningen in de wijk Noorderplassen-West. In totaal leveren deze zonnecollectoren op het eiland 10 procent van de jaarlijkse warmtebehoefte van de wijk. Dus alle warmte die nodig is voor 270 van de 2.700 woningen. Of omgerekend: warmte voor zo’n 1 miljoen douchebeurten per jaar.

Het stadswarmtenet van Nuon levert de overige 90 procent voor de wijk Noorderplassen-West, zorgt voor het warmtetransport van Zoneiland naar de wijk én garandeert dat er ook op bewolkte dagen voldoende verwarming en warm kraanwater is. De huishoudens in Noorderplassen-West beschikken daarmee over een warmtevoorziening die 40 tot 50 procent minder CO2 uitstoot dan gasgestookte CV-ketels.

Zonneveld De Vaart

De gemeente Almere en Zuyderzon Almere B.V. realiseren een zonneveld op bedrijventerrein De Vaart 4, tussen de Grote Vaartweg, Pontonweg en Vlonderweg. Dat is vlakbij de gevangenis.

In het najaar van 2017 is voor 25 hectare gemeentegrond (ongeveer 50 voetbalvelden) de procedure doorlopen om af te mogen wijken van het bestemmingsplan. Die grond was tijdelijk in bruikleen gegeven aan een boer. De bouw van het zonneveld is begonnen. Met 25 hectare zonnepanelen kan hier straks voor zo’n 9.000 huishoudens groene energie worden opgewekt.

Op dit moment zijn er geen concrete plannen voor andere zonnevelden op De Vaart.

Mogelijk zonneveld tussen Trekweg en A6

Het plan voor de aanleg van een zonneveld tussen de Trekweg en de A6 in Almere Buiten is nog in de definitiefase. Daarvoor doen we onderzoek en houden we gesprekken met belanghebbenden en geïnteresseerden. De gemeenteraad gaat nog besluiten of een zonneveld op deze plek gewenst is en zo ja wat, de precieze plek in het onderzoeksgebied wordt is en hoe het gebied er uit komt te zien. Het onderzoeksgebied van 93 hectare is grond in bezit van het Rijksvastgoedbedrijf en valt binnen de gemeentegrenzen. Het college is van plan om de uitgangspunten voor een zonneveld in dit onderzoeksgebied in het naajaar van 2019 ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad.

De gemeente onderzoekt welke andere percelen (stukken grond) in de stad mogelijk geschikt zijn voor een zonneveld. 

04. Waarom is het Almeerse gemeentebestuur enthousiast over de mogelijkheid om binnen de gemeentegrenzen meer zonnevelden te realiseren?

Almere streeft ernaar om op termijn een energieneutrale stad te worden. Dit houdt in dat de verbruikte energie in Almere afkomstig is van niet-fossiele ofwel onuitputtelijke, hernieuwbare energiebronnen. Een energieneutrale stad bereiken we alleen met elkaar.

Zonnepanelen kunnen hier een grote bijdrage aan leveren. Zelf heeft de gemeente inmiddels op 90 van 100 gebouwen die in het bezit zijn van de gemeente, al zonnepanelen geplaatst. De gemeente stimuleert huiseigenaren om dat ook doen. Bedrijven kunnen een beroep doen op de stimuleringsregeling voor bedrijven en organisaties. Maar als alle Almeerse daken zoveel mogelijk gevuld zijn met zonnepanelen voldoet Almere nog niet aan de toekomstige energievraag. Het groeiende Almere komt nog een forse hoeveelheid duurzame energieopwekking te kort om binnen de gemeente evenveel duurzame energie op te wekken als er zal worden gebruikt. 

Bovendien kunnen appartementen, grote kantoorgebouwen, gemalen en dergelijke niet voorzien in hun eigen energie met zonnepanelen op het dak. Hiervoor is het ook nodig om (tijdelijke) zonnevelden op land te realiseren vanwege de grote bijdrage die zij kunnen leveren. Tegelijk met het streven zoveel mogelijk daken te (laten) voorzien van zonnepanelen, is 0,8 PetaJoule aan grondgebonden zonnepanelenvelden nodig. Dat staat gelijk aan 300 hectare, ofwel zo’n 600 voetbalvelden. Met deze 300 hectare kunnen we in 2050 net zoveel energie opwekken als er wordt gebruikt.

De gemeente is daarom blij dat het Rijksvastgoedbedrijf op zijn grond langs de A6 in Almere Buiten initiatief neemt tot het opwekken van duurzame energie. Dit veld kan een kleinere of grotere bijdragen leveren om onze doelstellingen voor 2050 te behalen.

05. Hoe wil de gemeente bijdragen aan de klimaatdoelstellingen van Parijs?

Deze internationale afspraak van 195 landen is gemaakt eind 2015 en gaat in per 2020. Belangrijkste doelen zijn dat de gemiddelde temperatuurstijging op aarde onder de 2 graden blijft, bij voorkeur maximaal 1,5 graad. Bovendien moet de uitstoot van broeikasgassen in 2050 weer in balans zijn met de natuurlijke CO2-opslag van de aarde.

Ruim baan aan hernieuwbare bronnen

Gemeente Almere wil bijdragen aan de klimaatdoelstellingen van Parijs. Daarom geven we ruimte aan het opwekken van energie uit hernieuwbare bronnen, zoals wind- en zonne-energie, warmte, (hernieuwbaar) gas en biomassa. In 2022, het jaar van de Floriade, willen wij dat tussen de 2,5 en 3 PetaJoule van de Almeerse energievraag duurzaam en lokaal wordt opgewekt of bespaard. Dat is een kwart van de totale energievraag.

Hogere windmolens

Naast het voornemen om binnen de gemeentegrenzen meer zonnevelden te realiseren, wekken we in Almere ook energie op met windmolens. Ook wel windturbines genoemd. Deze windenergie wekken we op in Almere Pampus en in de bocht van de A27. Momenteel wekken deze windparken respectievelijk 26.350 MWh en 53.000 MWh elektriciteit op, goed voor het elektriciteitsverbruik van 8.000 plus 10.000 huishoudens in Almere. Samen is dit 8,2% van het elektriciteitsverbruik in heel Almere (dus ook van bedrijven en organisaties).

Die opbrengst gaat flink omhoog als de 10 oranjerode windturbines die sinds 2000 bij Almere Pampus staan, vervangen worden door 50 meter hogere windturbines. Windenergiecoöperatie Almeerse Wind gaat 2 van die 10 nieuwe windmolens realiseren en biedt bewoners de mogelijkheid om hier financieel in te participeren. Het windpark is volgens planning in 2021 klaar en levert dan groene stroom voor bijna 30.000 huishoudens.

Ook de 220 windmolens van Windpark Zeewolde in het buitengebied van de gemeente Zeewolde, ten oosten van Almere, worden vervangen door grotere molens. Vanaf 2020 leveren de 91 nieuwe molens groene stroom voor zo’n 280.000 huishoudens. Dat is 2,5 keer meer dan er met de huidige molens opwekken. De huidige molens zullen naar verwachting binnen vijf jaar na de komst van het nieuwe windpark zijn afgebroken.

Bij dit windpark heeft de gemeente Almere geen formele rol. Het ligt buiten de gemeentegrenzen en is dusdanig groot dat het ministerie van Economische Zaken hierover de leiding heeft genomen. De gemeente praat wel mee over dit windpark en probeert op die manier zo goed mogelijk de belangen van de Almeerse bewoners te behartigen.

Verdere verduurzaming stadswarmte

Tegelijk met uitbreiding van het aantal zonnevelden en windparken, werkt de gemeente aan verdere verduurzaming van het stadswarmtesysteem. We kijken daarvoor nadrukkelijk naar geothermie. Geothermie betekent dat je koud water naar beneden pompt, dat daar opwarmt doordat het gesteente heel erg heet is. Het hete water pomp je naar boven en die warmte wordt dan afgegeven aan het warmtenet. Almere heeft door TNO laten onderzoeken hoe groot de kans is het dat bruikbaar is in Almere. Inmiddels heeft het ministerie het voortouw genomen voor verdere onderzoeken van de diepe bodem. In 2019 is onderzoek gestart in Almere. Als deze techniek kansrijk blijkt en ook veilig toegepast kan worden, dan kan het meer dan de helft van de warmte van de stad opleveren. Komend jaar wordt duidelijker of dit een innovatie is die toegepast kan gaan worden.

Verdere besparing van energieverbruik en meer recyclen

Tot slot is besparing een essentieel onderdeel van een toekomstige energieneutrale stad. Als mensen in woningen, bedrijven en organisaties bewuster omgaan met energie, heb je daar minder van nodig. Hoe minder energie nodig is, hoe minder we hoeven op te wekken. Meer en beter isoleren dus, zuinigere machines, apparaten en verlichting, vaker met het openbaar vervoer of de fiets in plaats van met de auto, enzovoort. Dat scheelt ook nog eens veel geld.

Het scheelt ook als we ons afval nog beter scheiden, zodat we meer kunnen recyclen met minder schadelijke gevolgen voor het milieu. 

06. Waarom zonnevelden aanleggen als je met windparken op vergelijkbare oppervlakten grond veel meer energie kunt opwekken?

Windturbines zijn een effectieve manier om energie op te wekken. Daarom zetten we in op opschaling van de windmolens op Pampus. Veel op het oog geschikte locaties voor windmolens vallen af. Bijvoorbeeld omdat de grond niet van de gemeente is, omdat op bepaalde plek in de toekomst mogelijk woningbouw komt, vanwege aanvliegroutes van vliegtuigen, vliegroutes van dieren (bijv. vleermuizen) of de nabijheid van woningen en de weg. Daarom kijken we ook naar andere manieren van de opwek van energie, zoals zonne-energie. 

07. Hoe staat het met de oorspronkelijke ambitie Almere Energieneutraal in 2022?

In 2013 uitte de gemeente Almere de ambitie om in 2022, het jaar van de Floriade, energieneutraal te zijn. Er is de afgelopen jaren in Almere veel vooruitgang geboekt en de gemeente wil nog steeds een energieneutrale stad worden. We blijven alle zeilen bijzetten, maar het jaar 2022 komt daarvoor te vroeg. In het Almeerse coalitieakkoord 2018-2022 is bepaald dat de stad in 2022 tussen de 2,5 en 3 PetaJoule van de energievraag duurzaam en lokaal opwekt of bespaart. Dat is een kwart van de totale energievraag in dat jaar.  Deze doelstelling werken we op dit moment uit in het nieuwe energieprogramma.

Het programma Energie Werkt! moet t/m 2018 in totaal 1,26 PetaJoule bijdragen. In de loop van 2020 verwachten we grote bijdragen met de realisatie van het zonneveld Zuyderzon en de herontwikkeling van bestaande windmolenparken. Ook leggen steeds meer bewoners, bedrijven en organisaties zelf zonnepanelen op hun daken en worden gebouwen beter geïsoleerd, al dan niet geholpen met middelen van de gemeente.

Gemeentelijke ‘energiemix’


Almere wil op termijn een energie neutrale stad worden. Alle energie die hier wordt gebruikt moet van hernieuwbare bronnen komen. Liefst opgewekt binnen de gemeentegrenzen. De belangrijkste reden om dit te willen is het tegengaan van klimaatverandering.  We zijn niet meer in het stadium van goede voornemens. Het gaat nu heel concreet over maatregelen die ook effect hebben op ons leven en onze leefomgeving. Daarom heeft de gemeente heeft voor het jaar 2050 de gemeentelijke ‘energiemix’ in beeld gebracht. Er is berekend dat de energievraag in dat jaar naar verwachting 12 PetaJoule is. We willen deze energie halen uit hernieuwbare bronnen: wind, zon, warmte, (hernieuwbaar) gas en biomassa. Dat is een enorme opgave. Nog veel groter dan de doelstelling voor 2022. We zullen daarom op alle fronten de zeilen bij moeten zetten. 

De meest recente stand van zaken van het programma Energie Werkt! is te lezen via deze link.

08. Waarom is het stuk grond tussen de Trekweg en de A6 in Almere Buiten, precies tegenover de Eilandenbuurt en Stripheldenbuurt, onderzoeksgebied geworden voor een zonneveld?

De gemeente Almere en het Rijksvastgoedbedrijf werken samen aan het project ‘Gebiedsontwikkeling en wegverbreding A6’. Daarbij hebben zij afgesproken om te onderzoeken of een deel van de grond rond de A6 geschikt is voor het opwekken van duurzame energie. Hiermee willen het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente een bijdrage leveren aan de energieambities van het Rijk en van de gemeente.

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft als grondeigenaar geanalyseerd welke Rijksgronden in Almere hiervoor gebruikt zouden kunnen worden. Uit deze analyse komt naar voren dat het merendeel van de Rijksgronden in Almere al bestemd is voor de projecten Pampus, Oosterwold en de Floriade. Zie onderstaande kaart.

Kaart 

Het Rijk bezit meerdere percelen (stukken grond) in en om Almere. Het Rijk bezit deze grond vanouds, vanuit de aanleg van de polders. De grond is in bezit gebleven en sommige stukken zijn strategisch benoemd, zodat het Rijksvastgoedbedrijf ze kan inzetten voor rijksdoelen, bijvoorbeeld voor natuur, woningbouw, duurzame energie of infrastructuur.

Van deze percelen is er één (lichtgroen omrand op de kaart) voor langere tijd verpacht aan een veehouder. Het oranje omrande perceel is onderdeel van de Floriade. De percelen ten zuidoosten van de A6 (geel) zijn onderdeel van gebiedsontwikkeling Oosterwold. De twee andere percelen (roze) zijn aangewezen als onderzoeksgebied voor het zonneveld.

Onderzoeksgebied van 93 hectare

Het onderzoeksgebied ligt in Almere Buiten, tussen de Trekweg en de A6, tegenover de Eilandenbuurt en de Stripheldenbuurt. Het onderzoeksgebied is 93 hectare groot en is eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf.

Het bedrijf dat het grootste deel van deze grond pacht (Erf BV), werkt hier met een pachtcontract dat per jaar opzegbaar is. De ondernemer weet vanaf dat hij hier begon met akkerbouwen, dat het tijdelijk zou zijn. Erf BV noemt zichzelf ook een ‘tijdelijke exploitant van reservegronden in stedelijke gebieden, waar mogelijk biologisch en op afroep beschikbaar’. Het Rijksvastgoedbedrijf informeert Erf BV over de voortgang van het project zodat zij rekening kunnen houden met veranderingen in het gebruik.

Een kleiner deel van het gebied is momenteel in gebruik als opslagplaats voor grond. Momenteel wordt deze grond onder andere gebruikt voor de verbreding van de A6. Dit gronddepot ligt tegenover het oostelijke deel van de Stripheldenbuurt. Het is aan de westelijke kant omheind met bomen. Wanneer de grond afgevoerd is, komt het gronddepot beschikbaar voor andere doeleinden. Daarom moeten we nadenken over een nieuwe functie van dit deel.

Vanwege het pachtcontract op jaarbasis voor de akkerbouwgrond en het gronddepot dat straks niet meer nodig is, kan het Rijksvastgoedbedrijf het perceel van 93 hectare vrij snel beschikbaar maken.

09. Dit onderzoeksgebied van het Rijksvastgoedbedrijf is opgenomen in de gemeentelijke nota ‘Kleur aan Groen’ (2014) en maakt deel uit van het hierin beschreven groenblauwe raamwerk. Wat maakt dat hier dan toch een zonneveld zou kunnen komen?

Het groenblauwe raamwerk bevat de natte natuurgebieden en plassen in het buitengebied en de grote landschappelijke structuren die de stad met zijn omgeving verbinden (de bossen, parken en weteringen). De jonge beplantingen die twintig tot veertig jaar geleden werden aangelegd, zijn uitgegroeid tot een robuust stelsel van groengebieden dat Almere verbindt met haar omgeving. Door het doorgaande karakter ervan ontstaat een uitgebreid, gevarieerd landschap, als natuurlijke tegenhanger van het stedelijk gebied. Er zijn ook landbouwgebieden die dienen voor voedselproductie.

Gemeentelijke spelregels

Dit perceel van het Rijksvastgoedbedrijf langs de A6 in Almere Buiten valt binnen het groenblauwe raamwerk van Almere, zoals beschreven in de gemeentelijke beleidsnota ‘Kleur aan Groen’ (2014). Om het unieke netwerk van groen en water te behouden en te benutten, heeft de gemeente hiervoor spelregels opgesteld. Het opwekken van zonne-energie is binnen het raamwerk in beginsel mogelijk. Maar initiatieven moeten bijvoorbeeld wel goed in het landschap passen en het is van belang de omgeving in het proces te betrekken. Het gebied wordt getypeerd als voorzieningenpark en zal moeten aansluiten bij de ruimtelijke kenmerken die daarvoor in de nota worden beschreven. De gemeente toetst het uiteindelijke plan hierop.

Uitnodigingsplanologie

De nota ‘Kleur aan Groen’ ligt in het verlengde van het Almeerse principe ‘mensen maken de stad’ en is een vorm van uitnodigingsplanologie. Het past bij een stedelijke ontwikkeling die uitgaat van samenwerking tussen overheid en initiatiefnemers, projecten mogelijk maakt, initiatiefnemers uitnodigt en uitdaagt en daarmee lokaal aanwezige initiatief inzet om gebieden waardevoller te maken.

De nota geeft daarom kaders op hoofdlijnen, zonder alles dicht te timmeren. De gemeente is niet leidend, maar faciliterend. Haar rol bestaat uit: randvoorwaarden formuleren, actief uitnodigen en het proces begeleiden en faciliteren.  Een concept van de spelregels is opgenomen in het stappenplan uit 2017. Door de spelregels als concept te benoemen kunnen we zo nog wegen met onder meer de inbreng van omwonenden, onderzoeksresultaten en andere nieuwe inzichten.

Het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente willen de kaders voor dit zonneveld niet alleen vaststellen vanuit energiedoelen. Het gaat om een integrale afweging tussen onder andere energiedoelen, financiële haalbaarheid, inbreng van omwonenden en ruimtelijke kwaliteit (bijv. bodem, water, groen en akkerbouw).

Uiteindelijk gaat de markt het plan uitvoeren. Het Rijksvastgoedbedrijf zal  bij deze locatie kwaliteit doorslaggevend te maken bij de toewijzing van het opstalrecht aan een marktpartij.

10. Hoe wordt er rekening gehouden met de hoogspanningszone die door dit gebied loopt?

Bij de ontwikkeling van het zonneveld houden we rekening met de kaders die TenneT heeft gesteld voor het ontwikkelen in nabijheid van het hoogspanningsnet. Een afgeleide hiervan is dat direct onder de hoogspanningsleidingen alleen ruimte is voor laagblijvende beplanting of landbouw. 

11. Waarom wordt er niet ten zuiden van de A6 een zonneveld ontwikkeld?

Een alternatieve locatie op Rijksgronden ten zuiden van de A6 is niet mogelijk. Direct ten zuiden van de A6 wordt het Noorderwold ontwikkeld, een groot voedselbos met beperkte bebouwing. Ook in andere delen van Oosterwold (een speciale Almeerse woonwijk, gemengd met natuur- en landbouwfuncties) mag bebouwing (inclusief zonnevelden) maar een beperkt deel van een kavel beslaan.

12. Als hier een zonneveld komt, voor hoe lang is dat dan?

Voor het opwekken van duurzame energie geeft het Rijksvastgoedbedrijf tijdelijke contracten (opstalrechten) uit. Daarmee blijft het Rijksvastgoedbedrijf dus eigenaar van de grond, zodat het deze gronden in de toekomst zou kunnen gebruiken voor het realiseren van andere Rijksdoelen. Een opstalrecht heeft in principe een looptijd van 20 jaar. Het plan is om na die periode weer terug te keren naar landbouw.

Tijdens het marktadvies hebben verschillende marktpartijen gevraagd of de looptijd ook verlengt kan tot 25 jaar.  Dit vergroot de haalbaarheid van het project. 25 jaar is gelijk aan de gemiddelde levensduur van zonnepanelen. We hebben nog niet besloten om ook gehoor te geven aan dit verzoek.

13. Als hier een zonneveld komt, hoe groot wordt dat dan?

Uit het haalbaarheidsonderzoek van het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente, blijkt dat een zonneveld op deze locatie alleen de moeite waard is bij een minimum omvang van 20 hectare. Alleen dan is hier een zonneveld zowel lonend voor het Rijksvastgoedbedrijf als grondeigenaar de marktpartij die dit zonneveld gaat of laat bouwen, exploiteren en beheren.

De afgelopen periodes hebben we onderzocht welke  groottes nog meer mogelijk zijn en welke voor- en nadelen daarbij horen. Hieruit zijn vijf varianten gekomen, namelijk:

-       0 hectare   = verwachte energieopbrengst 0 huishoudens

-       20 hectare = verwachte energieopbrengst 3300-4000 huishoudens

-       30 hectare = verwachte energieopbrengst 5200 huishoudens

-       40 hectare = verwachte energieopbrengst 6900 huishoudens

-       60 hectare = verwachte energieopbrengst 10100 huishoudens

 

Naast de ontwikkeling van zonne-energie moeten ook groenstructuren,  recreatiemogelijkheden, en waterpartijen ontwikkeld worden. In alle varianten tot 40 hectare wordt ook (een deel van) de landbouw behouden.

De verschillende varianten zullen besproken worden met de omwonenden en uiteindelijk overwogen worden door de gemeenteraad. Die  zal besluiten over de komst van het Zonneveld Almere Buiten A6 en in welke vorm dit dan zal zijn

14. Wat zijn de rol en de invloed van de provincie?

Het onderzoeksgebied ligt binnen de gemeentegrenzen en de stedelijke contouren van de gemeente Almere. Het valt hierdoor buiten het gebied waarop het beleid (Structuurvisie Zon) van de provincie Flevoland van toepassing is. Het is daarom de verantwoordelijkheid van de gemeente een afweging te maken over de bestemming van het gebied.

De provincie beschikt wel over de mogelijkheid een aanwijzing te geven op het bestemmingsplan of een bepaald onderwerp naar zich toe te trekken. De provincie wordt dan ook meegenomen in de planvorming en kijkt mee vanuit het eigen beleid.

15. Wat is er al gebeurd?

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft in 2015 de gemeente benaderd met de vraag om hier samen te werken aan de realisatie van een zonneveld. Er is begonnen met een haalbaarheidsonderzoek. Het onderzoek heeft uitgewezen dat een zonneveld op deze locatie haalbaar is, maar dat een besluit nodig is om af te wijken van het vigerend bestemmingsplan. Verder vroeg de gemeente aandacht voor een zorgvuldige inpassing van een eventueel zonneveld. Passend in de omgeving en in goed overleg met de omwonenden.

In 2017 is een stappenplan gemaakt, gepubliceerd en omwonenden zijn daarover geïnformeerd. Op basis van de stappen uit het stappenplan werken we nu aan de randvoorwaarden en ambitie.

16. Wie is eigenaar van die grond?

Het Rijksvastgoedbedrijf is eigenaar van de grond tussen de Trekweg en de A6 in Almere Buiten. Naast rijksgebouwen bezit het Rijksvastgoedbedrijf verspreid over Nederland zo’n 89.000 hectare grond. Het Rijksvastgoedbedrijf wil in toenemende mate daar waar mogelijk gronden en ander vastgoed inzetten voor de opwek van duurzame energie. Het aanleggen en beheren van zonnevelden en windparken laat het Rijksvastgoedbedrijf over aan marktpartijen. 

17. Wie maakt het ontwerp van het zonneveld?

Het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente stellen de kaders (uitgangspunten en ambitie) op voor het zonneveld. Het gaat dan bijvoorbeeld om de maximale ruimte voor zonne-energie, de maximale hoogte van de zonnepanelen en de ambities voor de landschappelijke inpassing van het zonneveld. De gemeente adviseert over de inhoud hiervan. Ambtenaren van het Rijk, de gemeente, provincie, het waterschap en diverse onderzoeksbureaus zijn vanuit verschillende disciplines betrokken. We brengen dit samen met de ideeën en zorgen van de bewoners. En er is onder andere onderzoek gedaan naar landschappelijke kwaliteit, lichtreflectie, geluidseffecten van de zonnepanelen en de archeologie in het gebied.

De leggen met de randvoorwaarden vast wat het minimale niveau is dat gerealiseerd moet worden. Dit zijn de zogenoemde ‘knock-out criteria’ bij de open inschrijving. De ambities voor het gebied die in de nota komen, zijn bedoeld om de marktpartijen aan te moedigen. We vertalen ze in de openbare inschrijving naar kwaliteitscriteria waarop partijen zich kunnen onderscheiden. De partij die het beste scoort mag vervolgens het zonneveld ontwikkelen.

18. Hoe verloopt de besluitvorming over de mogelijke komst van dit zonneveld en hoe dit eruit komt te zien?

In het najaar van 2019 vraagt het college van B en W aan de gemeenteraad om in te stemmen met de hoofdlijnen van uitgangspunten voor de inrichting van het gebied. Op dat moment is het aan de raad om te beoordelen of deze uitgangspunten goed gekozen en toereikend zijn. Na akkoord van de gemeenteraad nodigt het Rijksvastgoedbedrijf marktpartijen uit om met voorstellen te komen voor ontwikkeling van een zonneveld op deze locatie..

Bestemmingsplan

In het huidige bestemmingsplan (Buitenhout en Buitenveld, vastgesteld 14-09-2015) past op deze locatie geen zonneveld. Er zal dus een uitgebreide Wabo-procedure (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) moeten worden doorlopen. De gemeente behoudt daarbij va rechtswege een toetsende rol en ziet toe op een goede ruimtelijke ordening.

19. Wat hebben gemeente en Rijksvastgoedbedrijf tot nu toe gedaan om mensen te betrekken bij de planvorming?

Het eerste contact tussen het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente over de mogelijke komst van een zonneveld tussen de Trekweg en de A6 in Almere Buiten was in 2015. Het duurde tot kort na de zomer van 2017 voordat we omwonenden in de Eilandenbuurt, Stripheldenbuurt en een deel van de Regenboogbuurt een brief stuurden over de mogelijke komst van een zonneveld tussen de Trekweg en de A6 in Almere Buiten. De tussenliggende periode bleek voor het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente nodig voor een haalbaarheidsonderzoek en een verkenning van elkaars doelen en belangen.

Omdat de gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf veel waarde hechten aan het meewegen van de belangen in de omgeving, zijn we in het najaar van 2017 een participatieproces gestart met omwonenden en andere belanghebbenden. Hierbij hanteren wij de uitgangspunten van de Almeerse Participatienota (2013). Tussentijds houden we op verzoek zo'n 130 mensen via mailalerts op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen, bijvoorbeeld over de voortgang of als er nieuwe informatie staat op de website van Energie Werkt!. https://almeregeeftenergie.almere.nl/zonnevelden/zonneveld-almere-buiten-a6/ 

Omwonenden konden en kunnen op verschillende momenten meedenken over het project. In het najaar van 2017 zijn twee rondetafelgesprekken georganiseerd met direct omwonenden en andere belanghebbenden, waarin de zorgen, wensen en ideeën zijn opgehaald. Begin 2018 volgde een openbare inloopbijeenkomst voor alle belangstellenden, waarin de eerder opgehaalde input is uitgebreid en verdiept. Daarna is er via loting uit een groep van circa 30 belangstellenden een bewonersadviesgroep samengesteld. Deze 10 bewoners zijn twee keer bij elkaar geweest en hebben aanvullende input geleverd voor de Nota van Uitgangspunten. De verslagen van de openbare inloopbijeenkomst en de bewonersadviesgroep staan online. Zie onderaan de volgende webpagina, bij documenten.

Mensen ondernamen ook zelf actie. Bewoners en andere belanghebbenden hebben tot nu toe via allerlei manieren hun wensen en zorgen geuit over een zonneveld op deze locatie., bijvoorbeeld aan het projectteam, het bestuur en raadsleden. Via mondelinge en schriftelijke vragen aan de projectleiders van het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente. Via brieven en reacties in de lokale media. Via mondelinge en schriftelijke contacten met raadsleden. We zijn ook uitgenodigd bij mensen thuis om een goed beeld te krijgen van de omgeving én het uitzicht vanuit de woningen. Ingestuurde foto’s van de bewonersadviesgroep zijn gebruikt om impressiebeelden te maken.

Alle reacties, gesprekken en ‘kijkmomenten’ tot nu toe hebben wij als heel waardevol ervaren, want scherpten ons in ons denken. Veel mensen hebben laten blijken dat zij het opwekken van duurzame energie belangrijk vinden en dat zij graag ideeën aanreiken hoe te komen tot een zorgvuldige inpassing van het zonneveld in dit gebied. Andere mensen lieten blijken niet tegen duurzame energie te zijn maar wel twijfels te hebben over de locatie. Er zijn op de website tal van schetsen van mensen te zien waar zij die ideeën en zorgen bijeen brengen.

34. Hoe betrekken gemeente en Rijksvastgoedbedrijf mensen bij (de weg naar) de besluitvorming?

Nu de nieuwe onderzoeksrapportage is vrijgegeven. Gaan de gemeente Almere en het Rijksvastgoedbedrijf samen in gesprek met omwonenden en andere geïnteresseerden over de resultaten van de verschillende onderzoeken, en wat deze betekenen voor de komst van een zonneveld op deze locatie. Na het gesprek en mogelijke verduidelijkingen kunnen we de uitgangspunten aan de gemeenteraad voorleggen ter besluitvorming. 

35. Wat is de verwachte planning na de besluitvorming?

Als de gemeenteraad kiest voor een zonneveld dan start de planologische procedure na enige voorbereidingstijd. In afstemming op de planologische procedure organiseert het Rijksvastgoedbedrijf de openbare inschrijving. De procedures voor de herbestemming en openbare inschrijving kunnen ruim anderhalf jaar in beslag nemen. Dat betekent, als alles doorgaat en de SDE+-subsidie wordt verleend, dat de bouw van het zonneveld op dit moment te verwachten is in 2021.

20. Moeten er bomen wijken voor dit zonneveld?

Uitgangspunt is dat de bestaande bomen behouden blijven. Het bomenkader van de gemeente Almere (vastgesteld maart 2017) stelt dat zonnepanelen geen reden zijn om bomen te verwijderen of ingrijpend te snoeien. 

21. Waarom worden er dan toch bomen gekapt bij de Trekweg?

De gemeente is onlangs begonnen met het kappen van vele essen langs de Trekweg; tegelijkertijd worden nieuwe bomen geplant. Dit is vanwege de zeer besmettelijke essentaksterfte moet op termijn zo’n 80 à 90 procent van alle duizenden essen in Almere worden omgehakt. Dit om te voorkomen dat er door deze schimmelziekte ongelukken gebeuren. Denk aan spontaan vallende taken of hele bomen. Deze essenkap heeft dus niets te maken met het zonneveld.

Voor zo’n 70 procent van de gekapte essen komen nieuwe bomen terug. Bij voorkeur een gezonde mix van soorten, zodat bij een mogelijke volgende besmettelijke ziekte niet bijna die gehele bomensoort doodgaat en moet worden gekapt. 

22. Welke overlast ontstaat er straks voor mensen uit de Eilandenbuurt en Stripheldenbuurt die vlakbij dit zonneveld wonen?

Uit de communicatie met en participatie van direct omwonenden kwamen de volgende hoofdvragen naar voren: groene inpassing, recreatieroutes, natuur, uitzicht, reflectie zonnepanelen, geluid Trekweg, geluid A6, geluidswal, energie-innovatie, combineren van functies, financiële participatie, woningwaarde en proces/besluit/transparantie.

Zie voor een totaaloverzicht van de geuite zorgen, wensen en ideeën het overzicht op pagina 13 van het verslag van de eerste bijeenkomst van de bewonersadviesgroep. Een aantal items komt in deze Q&A aan de orde.

23. Heeft het zonneveld een (negatieve) invloed op de geluidsoverlast van de A6? Hoeveel neemt het geluid toe/af?

Bewoners hebben bij verschillende gelegenheden hun zorg geuit over de huidige geluidsoverlast en de mogelijke versterking van die geluidsoverlast na het aanleggen van een zonneveld tussen de A6 en hun woningen. Extra geluidsoverlast zou kunnen komen van de energie-installaties en van versterking van het geluid van de A6 omdat het zonneveld een ‘harde ondergrond’ vormt die het geluid draagt. De gemeente, Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf hebben aan het bureau Witteveen + Bos gevraagd hiernaar onderzoek te doen.

Uit het vervolgonderzoek is gekomen dat het zonneveld in de maximale variant zorgt voor een kleine toename van gemiddeld 0,4 en maximaal 0,5 dB op sommige woningen. Dit verschil is voor het menselijk oor niet waarneembaar. De toename is nog wat kleiner ten opzichte van het eerdere onderzoek. Dit verschil komt door een gedetailleerder rekenmodel.

Bij het maken en uitvoeren van de plannen houdt Rijkswaterstaat rekening met de vastgestelde geluidsproductieplafonds die gelden bij de snelweg. Als plafonds dreigen doorbroken te worden onderneemt Rijkswaterstaat actie om de geluidsproductie terug te brengen naar het geluidsproductieplafond, bijvoorbeeld door een stiller wegdek te leggen.

Het is een afweging van ‘goede ruimtelijke ordening’ of de verwachte geluidstoename van maximaal 0,5 dB op sommige woningen hier is toegestaan. De gemeenteraad maakt deze afweging.

24. Geven de transformatoren geluidsoverlast?

De transformatoren van het zonneveld kunnen geluid produceren. Dit gebeurt met name op piekmomenten, dus als de zon ’s middags op het sterkst is. De geluidsproductie is dan ongeveer 45 decibel. In vergelijking: het geluidsniveau in een gemiddelde huiskamer is 40 decibel. ’s Nachts zullen de transformatoren stil zijn.

We bekijken nu hoe we in de nota van uitgangspunten kunnen vastleggen dat er geen geluidsoverlast optreedt door de transformatoren. Door een grotere afstand tot de woningen of een geluiddempende behuizing is dit te realiseren. 

25. Hoe zit het met lichtreflectie van de zonnepanelen voor weggebruikers en omwonenden?

Een van de zorgen van de omgeving is overlast door lichtreflectie voor weggebruikers en omwonenden. Witteveen+Bos heeft hiernaar voor het Rijksvastgoedbedrijf onderzoek uitgevoerd. Zij hebben rekening gehouden met een antireflectie-coating op de panelen.          

Uit het onderzoek komt dat er geen risico is op verblinding van weggebruikers door de lagere ligging en begroeiing.

Bij een oost-west of zuidopstelling kunnen omwonenden wel last krijgen van nabeelden als ze naar de panelen kijken.

Voor de laagbouwlocaties Almere Buiten Oost en bij de Stripheldenbuurt zal zo veel begroeiing aanwezig zijn dat reflectie naar verwachting geen rol speelt.

De appartementencomplexen kunnen te maken krijgen met een reflectie of glans van het zonneveld, met name bij een oostwestopstelling. Deze reflectie is niet verblindend of schadelijk voor het oog maar kan wel nabeelden opleveren.

Als oplossing is in de uitgangspunten randvoorwaardelijk opgenomen dat als er panelen komen in het zicht van de hoogbouw  de opstelling in een “zuidoostopstelling” parallel te liggen komt aan de A6. Dit is ongeveer op een oriëntatie van 150 graden ten opzichte van het noorden. Zo zijn er geen panelen gericht op de woningen.

Komen er geen panelen in het zicht van de hoogbouw dan is ook een andere opstelling mogelijk, bijvoorbeeld een oostwestopstelling. Zolang dit past binnen de andere randvoorwaarden. De panelen moeten worden voorzien van een anti-reflectiecoating. Dit gebeurt vaak al wel maar we leggen dit expliciet op.

26. Geven de transformatoren straling af?

Bij het omzetten van stroom uit zonnepanelen in transformatoren komt straling vrij. De straling die vrijkomt, is te vergelijken met die van huishoudelijke apparaten. Hoe groter de afstand tot die transformatoren, hoe lager de straling.  Op zo’n 15-45 meter van de installatie is geen hogere stralingsdosis te verwachten dan hier van nature al is. Bij de woningen is door de afstand geen effect meer te verwachten.

27. Kan er schadelijk cadmium lekken uit de zonnepanelen?

Om het risico nog meer te verkleinen hebben we besloten dat we bij dit zonneveld geen zonnepanelen zullen worden toegepast waar de stof cadmium in zit. Na de levensduur worden de panelen zorgvuldig gerecycled. Dit is vastgelegd in Europese wetgeving (AEEA-directive).

28. Kunnen mensen meeprofiteren van de opbrengst of investeren in het zonneveld?

De gemeente wil graag dat bewoners (financieel) kunnen meeprofiteren van een zonneveld. Ook vanuit de bewoners is die wens gehoord. Financiële participatie kunnen we niet zomaar verplichten, gelukkig snappen veel marktpartijen dat het belangrijk is voor omwonenden en willen zijn het mogelijk maken. De gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf zullen financiële participatie als (zwaarwegend) kwaliteitscriterium bij de openbare inschrijving stellen. Marktpartijen moeten zich hier dus op onderscheiden.

Om de markt een beeld te geven wat mensen uit de omgeving willen is een enquête uitgevoerd. Er zijn drie opties onderzocht:

-       De eerste optie bestaat uit het opzetten van een fonds. De ontwikkelaar stort jaarlijks middelen in het fonds. Vervolgens gebruiken we dat voor verschillende maatschappelijke doelen, bijvoorbeeld het stimuleren van duurzaamheid in de wijk of het ontwikkelen van groenvoorzieningen voor de buurt.

-       De tweede optie is het uitgeven van aandelen in het zonneveld. Aandeelhouders krijgen dan elk jaar een deel van de opbrengst uitbetaald.

-       De derde optie is opzetten van een samenwerkingsverband met een bewonerscoöperatie. 

Op de enquête kwamen ruim 100 reacties, hierbij moet er wel vermeld worden dat deelname aan de enquête niet betekend dat men ook instemt met het zonneveld.

Bij de respondenten gaat de meeste belangstelling uit naar de uitgifte van aandelen. Bijna de helft zegt ja, ruim een kwart misschien. Dat betekent dat driekwart van de respondenten zou overwegen om aandelen te kopen. Een abonnement bij een bepaalde energieleverancier als voorwaarde van het kopen van aandelen, wijzen de meesten af.

29. Kan mijn huis worden aangesloten op het zonneveld?

Een directe aansluiting op het zonneveld is technisch en qua regelgeving niet mogelijk. Er zijn wel constructies mogelijk waarbij bewoners uit de omgeving de lokaal opgewekte energie bij een energieleverancier afnemen die samenwerkt met de marktpartij die het zonneveld ontwikkelt, exploiteert en beheert. 

30. Gaan jullie samenwerken met de lokale energiecoöperatie De Groene Reus?

Het Rijksvastgoedbedrijf moet zich aan de regels houden uit de ‘Regeling beheer onroerende zaken Rijk’ (2017). Centraal staan de principes openbaar, marktconform en transparant handelen.

  • Openbaar houdt in dat elke geïnteresseerde partij de gelegenheid moet krijgen om een bieding uit te brengen.
  • Marktconform houdt in dat het Rijksvastgoedbedrijf voor vastgoedtransacties een marktconforme prijs ontvangt. De prijs moet tot stand komen door vrije marktwerking of door een onafhankelijke taxatie.
  • Transparant betekent dat de informatie die beschikbaar is voor alle partijen gelijk moet zijn. Zo ontstaat er een gelijk speelveld.

Op basis van deze regels kan het Rijksvastgoedbedrijf niet op voorhand gaan samenwerken met De Groene Reus. Deze lokale energiecoöperatie is wel bij het projectteam in beeld en was aanwezig tijdens de marktconsultatie.

31. Is er waardevermindering van woningen te verwachten? Hoe wordt hiermee omgegaan?

Het is onze ambitie om in de Nota van Uitgangspunten dusdanige kaders aan te reiken dat de geïnteresseerde marktpartijen bij hun voorstellen voor een zonneveld rekening houden met onder andere de belangen van omwonenden en een goede groene ruimtelijke inpassing. Zolang de details van het uiteindelijke ontwerp niet bekend zijn, is het effect op de waarde van nabijgelegen hoog- en laagbouwwoningen niet te beoordelen.

Als de ruimtelijke procedure is doorlopen en u meent recht te hebben op planschade, dan kunt u via dit formulier een planschadevergoeding aanvragen bij het college van B&W. 

De bewijslast voor het aantonen van de geleden schade, ligt in dit proces bij de bewoner.

Meer informatie over planschade is te vinden op de website van de gemeente Almere.

32. Is er subsidie nodig voor het project?

De kosten van het opwekken van zonne-energie zijn met de huidige technologie hoger dan de opbrengsten. Het project is daarom alleen haalbaar met subsidie. Marktpartijen kunnen een beroep doen op de nationale subsidieregeling stimulering duurzame energieproductie (SDE+). Dit is een subsidie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, die kan worden aangevraagd bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

De SDE-subsidie wordt betaald uit een opslag op de energierekening van alle Nederlanders. De subsidie komt dus niet uit de algemene middelen (‘de schatkist’) van de overheid. Vereisten voor het ontvangen van deze subsidie zijn een goede onderbouwing, een haalbaarheidsstudie en het beschikken over alle benodigde vergunningen voor de realisatie van het project. Meer informatie over de subsidieregeling is te vinden op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

33. Bij wie kan ik terecht met mijn vragen en opmerkingen over dit zonneveld?

Algemene vragen over het project kunt u stellen aan de projectleiders van het projectteam: Peter Oosterloo (peter.oosterloo@rijksoverheid.nl en Julius van Manen (jvmanen@almere.nl).

Vragen aan de gemeente kunt u stellen via info@almere.nl.

Persvragen voor het Rijksvastgoedbedrijf kunt u stellen aan de woordvoerder van de minister van BZK: Simone Klein Haneveld (Simone.Klein@minbzk.nl).